ฉลาม…บนความเป็นและความตาย

แม้ฉลามจะได้ชื่อว่าเป็นนักล่าแห่งมหาสมุทรและมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการรักษาสมดุลของระบบนิเวศใต้ทะเล แต่ฉลามก็จัดเป็นสัตว์กลุ่มที่ถูกคุกคามที่สุดในโลกเช่นกัน เมื่อไม่นานมานี้ องค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) ได้เปิดเผยรายงานเกี่ยวกับสถานภาพของปลาฉลามและปลากระเบนทั่วโลกว่า

สถานภาพการอนุรักษ์ของสัตว์กลุ่มนี้น่าเป็นห่วงอย่างยิ่ง เพราะราวหนึ่งในสี่ของกลุ่มปลาฉลามและปลากระเบน 1,041 ชนิดทั่วโลกกำลังถูกคุกคามจนใกล้สูญพันธุ์ และมีเพียง 23% เท่านั้นที่มีประชากรอยู่ในระดับปลอดภัย

“ผลการวิเคราะห์ของเราแสดงให้เห็นว่าฉลามและญาติๆของมันกำลังเผชิญหน้ากับความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์อย่างน่าเป็นห่วงขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะชนิดที่มีขนาดใหญ่และอาศัยอยู่ตามแนวชายฝั่งที่ทับซ้อนกับพื้นที่ประมง” Dr Nick Dulvy แห่งมหาวิทยาลัย Simon Fraser ในแคนาดา และประธานร่วมกลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านฉลาม (Shark Specialist Group) ของ IUCN กล่าว งานวิจัยชิ้นนี้ตีพิมพ์ในวารสาร eLife เมื่อปี 2557

ภัยคุกคามสำคัญที่สุดของฉลามคือการถูกจับมากเกินไป (Overfishing) ความต้องการหูฉลามมาทำเป็นซุปหูฉลามเป็นแรงขับสำคัญที่ทำให้เกิดการล่าฉลามเป็นจำนวนมาก แต่ในระยะหลังเนื้อฉลามก็สามารถนำมาแปรรูปเป็นส่วนประกอบของอาหารทะเลแปรรูปต่างๆได้ เช่น ลูกชิ้น จึงทำให้มูลค่าทางการประมงของฉลามยิ่งเพิ่มสูงขึ้น การจับฉลามหรือกระเบนได้โดยไม่ตั้งใจจึงกลายเป็นสิ่งที่ชาวประมงพอใจ หรือแม้กระทั่งมีการใช้เหยื่อล่อฉลามเป็นการเฉพาะมากขึ้น ในขณะที่จำนวนฉลามในธรรมชาติก็ลดลงอย่างรวดเร็วทั่วโลก พื้นที่หลายแห่งอยู่ในสภาวะวิกฤติ ฉลามหลายชนิดมีประชากรลดลงกว่า 90-95% ในช่วงไม่กี่สิบปีที่ผ่านมา